Maksymy Deflickie

Total votes: 1308

Siedmiu Mędrców

ALBO PRZYKAZANIA SIEDMIU MĘDRCÓW

Tekst składa się z przysłów, które zostały wybrane przez siedmiu Mędrców pochodzacych z różnych regionów Hellady, gdy spotkali się w Delfach i tam, na stelli w świątyni Apollina nakazali je wyryć ku nauce ludu. Odtąd, przez ponad dwadzieścia wieków były przewodnikiem dla kolejnych generacji Greków. Mędrcami tymi byli: Solon z Aten, Bias z Prieny, Pittakos z Mityleny, Tales z Miletu, Kleobulos z Lindos, Myzon z Chene i Chilon ze Sparty

Co tyczy ich etycznego standardu, wszyscy możemy stwierdzić, że stoją na wyższym poziomie niż mozaistyczny dekalog bez roszczeń by być słowem jakiegokolwiek Boga, a jednocześnie uczą pełnego szacunku i posłuszeństwa Boskiej mocy.
Al.N. Oikonomides

Najstarszy zachowany tekst przykazań pochdzi z II w.BCE i jest najstarszym greckim zachowanym tekstem dydaktycznym w ogóle. Przysłowia są lapidarne (od lapis - kamień, miały być wszak wyryte na kamieniu), a słowa greckie wieloznaczne, stąd możliwe jest więcej niż jedno poprawne tłumaczenia. Dla porównania zamieszczamy też tłumaczenie angielskie, na podstawie opracowania Al.N. Oikonomidesa. W stosunku do tekstu zachowanego u Stobaiosa we wczesnych wersjach zachodzą pewne różnice, które zaznaczam nawiasem kwadratowym. Zawierają one również fragmenty, których u niego nie ma (ostatnie 13 sentencji). W stosunku do tekstu krążącego w Internecie, np. tutaj, znalazłem trochę literówek w tekście greckim.

Źródło tekstu greckiego i angielskiego przekładu: Al.N. Oikonomides,Record of "The Commandments of the Seven Wise men" in the 3rd c. B.C., The Revered "Greek Reading-book" of the Hellenistic World. Dostępy tutaj

    Επου θεω[ι]

    Podążaj za Bog[ami]

    Follow God[s]

    Νομω πειθου

    Przestrzegaj prawa

    Obey the law

    Θεους σεβου

    Czcij Bogów

    Worship the Gods

    Γονεις αιδου

    Szanuj rodziców

    Respect your parents

    Ηττω υπο δικαιου

    Poddawaj się sprawiedliwości

    Be overcome by justice

    Γνωθι μαθων

    Wiedz, czego się nauczyłeś

    Know what you have learned

    Ακουσας νοει

    Rozważ co słyszysz

    Perceive what you have heard

    Σαυτον ισθι

    Bądź sobą

    Be Yourself

    Γαμειν μελλε

    Staraj się zawrzeć małżeństwo

    Intend to get married

    Καιρον γνωθι

    Znaj właściwy czas

    Know your opportunity

    Φρονει θνητα

    Myśl jak śmiertelny

    Think as a mortal

    Ξενος ων ισθι

    Będąc obcy działaj jak taki

    If you are a stranger act like one

    Εστιαν τιμα

    Szanuj Hestię

    Honor the hearth [or Hestia]

    Αρχε σεαυτου

    Władaj sobą

    Control yourself

    Φιλοις βοηθει

    Pomagaj przyjaciołom

    Help your friends

    Θυμου κρατει

    Panuj nad gniewem

    Control anger

    Φρονησιν ασκει

    Ćwicz rozum

    Exercise prudence

    Προνοιαν τιμα

    Szanuj rozwagę

    Honor providence

    Ορκω μη χρω

    Nie używaj przysiąg

    Do not use an oath

    Φιλιαν αγαπα

    Kochaj przyjaźń

    Love friendship

    Παιδειας αντεχου

    Trzymaj się dyscypliny

    Cling to discipline

    Δοξαν διωκε

    Zabiegaj o chwałę

    Pursue honor

    Σοφιαν ζηλου

    Ubiegaj się o mądrość

    Long for wisdom

    Καλον ευ λεγε

    Chwal to co szlachetne

    Praise the good

    Ψεγε μηδενα

    Nikogo nie krytykuj

    Find fault with no one

    Επαινει αρετην

    Wychwalaj cnotę

    Praise virtue

    Πραττε δικαια

    Czyń co sprawiedliwe

    Practice what is just

    Φιλοις ευνοει

    Bądź życzliwy dla przyjaciół

    Be kind to friends

    Εχθρους αμυνου

    Broń się przed wrogami

    Watch out for your enemies

    Ευγενειαν ασκει

    Ćwicz szlachetność

    Exercise nobility of character

    Κακιας απεχου

    Stroń od niegodziwości

    Shun evil

    Κοινος γινου

    Bądź społeczny

    Be impartial

    Ιδια φυλαττε

    Strzeż swojego

    Guard what is yours

    Αλλοτριων απεχου

    Stroń od cudzego

    Shun what belongs to others

    Ακουε παντα

    Słuchaj wszystkich

    Listen to everyone

    Ευφημος ισθι

    Ciesz się dobrą sławą

    Be (religiously) silent

    Φιλω χαριζου

    Bądź łaskawy dla przyjaciela

    Do a favor for a friend

    Μηδεν αγαν

    Nic w nadmiarze

    Nothing to excess

    Χρονου φειδου

    Gospodarz czasem

    Use time sparingly

    Ορα το μελλον

    Przewiduj przyszłość

    Foresee the future

    Υβριν μισει

    Gardź zniewagą

    Despise insolence

    Ικετας αιδου

    Szanuj błagających

    Have respect for suppliants

    Παςιν αρμοζου

    Wszystko spajaj

    Be accommodating in everything

    Υιους παιδευε

    Wychowuj synów

    Educate your sons

    Εχων χαριζου

    Dawaj ze swojego

    Give what you have

    Δολον φοβου

    Obawiaj się podstępu

    Fear deceit

    Ευλογει παντας

    Mów dobrze o każdym

    Speak well of everyone

    Φιλοσοφος γινου

    Bądź miłośnikiem mądrości

    Be a seeker of wisdom

    Οσια κρινε

    Wybieraj co miłe Bogom

    Choose what is divine

    Γνους πραττε

    Wiedząc czyń

    Act when you know

    Φονου απεχου

    Stroń od morderstwa

    Shun murder

    Ευχου δυνατα

    Módl się o możliwe

    Pray for things possible

    Σοφοις χρω

    Radź się mądrych

    Consult the wise

    Ηθος δοκιμαζε

    Sprawdzaj charakter

    Test the character

    Λαβων αποδος

    Oddawaj coś wziął

    Give back what you have received

    Υφορω μηδενα

    Nie wynoś się nad nikogo

    Down-look no one

    Τεχνη χρω

    Używaj umiejętności

    Use your skill

    Ο μελλεις, δος

    Rób, co powinieneś

    Do what you mean to do

    Ευεργεσιας τιμα

    Szanuj dobrodziejstwo

    Honor a benefaction

    Φθονει μηδενι

    Niczego nie zazdrość

    Be jealous of no one

    Φυλακη προσεχε

    Strzeż uważnie

    Be on your guard

    Ελπιδα αινει

    Chwal nadzieję

    Praise hope

    Διαβολην μισει

    Gardź oszczerstwem

    Despise a slanderer

    Δικαιως κτω

    Bogać się uczciwie

    Gain possessions justly

    Αγαθους τιμα

    Szanuj dobrych

    Honor good men

    Κριτην γνωθι

    Znaj sędziego

    Know the judge

    Γαμους κρατει

    Panuj w małżeństwie

    Master wedding-feasts

    Τυχην νομιζε

    Rozpoznaj szczęście

    Recognize fortune

    Εγγυην φευγε

    Uciekaj od przysiąg

    Flee a pledge

    Απλως διαλεγου

    Przemawiaj szczerze

    Speak plainly

    Ομοιοις χρω

    Przystawaj z podobnymi

    Associate with your peers

    Δαπανων αρχου

    Panuj nad wydatkami

    Govern your expenses

    Κτωμενος ηδου

    Ciesz się tym, co posiadasz

    Be happy with what you have

    Αισχυνην σεβου

    Czcij wstyd

    Rever a sense of shame

    Χαριν εκτελει

    Wyświadczaj przysługi

    Fulfill a favor

    Ευτυχιαν ευχου

    Módl się o szczęście

    Pray for happiness

    Τυχην στεργε

    Lub przypadki

    Be fond of fortune

    Ακουων ορα

    Ujrzyj co usłyszałeś

    Observe what you have heard

    Εργαζου κτητα

    Wypracuj własność

    Work for what you can own

    Εριν μισει

    Gardź waśniami

    Despise strife

    Ονειδος εχθαιρε

    Brzydź się Hańbą

    Detest disgrace

    Γλωτταν ισχε

    Panuj nad językiem

    Restrain the tongue

    Υβριν αμυνου

    Broń się przed zniewagą

    Keep yourself from insolence

    Κρινε δικαια

    Sądź sprawiedliwie

    Make just judgements

    Χρω χρημασιν

    Używaj własności

    Use what you have

    Αδωροδοκητος δικαζε

    Sądź nieprzekupnie

    Judge incorruptibly

    Αιτιω παροντα

    Oskarżaj obecnego

    Accuse one who is present

    Λεγε ειδως

    Wiedząc mów

    Tell when you know

    Βιας μη εχου

    Nie polegaj na gwałcie

    Do not depend on strength

    Αλυπως βιου

    Żyj bez smutku

    Live without sorrow

    Ομιλει πραως

    Rozmawiaj życzliwie

    Live together meekly

    Περας επιτελει μη αποδειλιων

    Osiągnij kres bez lęku

    Finish the race without shrinking back

    Φιλοφρονει πασιν

    Życzliwy każdemu

    Deal kindly with everyone

    Υιοις μη καταρω

    Nie przeklinaj swych synów

    Do not curse your sons

    Γυναικος αρχε

    Kieruj żoną

    Rule your wife

    Σεαυτον ευ ποιει

    Czyń dobro sobie

    Benefit yourself

    Ευπροσηγορος γινου

    Bądź uprzejmy

    Be courteous

    Αποκρινου εν καιρω

    Odpowiadaj w czas

    Give a timely response

    Πονει μετ ευκλειας

    Walcz z honorem

    Struggle with glory

    Πραττε αμετανοητως

    Działaj bez żalu

    Act without repenting

    Αμαρτανων μετανοει

    Odwróć myśl od grzechu

    Repent of sins

    Οφθαλμου κρατει

    Władaj okiem

    Control the eye

    Βουλευου χρονω

    Radź w czas

    Give a timely counsel

    Πραττε συντομως

    Działaj szybko

    Act quickly

    Φιλιαν φυλαττε

    Strzeż przyjaźni

    Guard friendship

    Ευγνωμων γινου

    Bądź wdzięczny

    Be grateful

    Ομονοιαν διωκε

    Dąż do jednomyślności

    Pursue harmony

    Αρρητον κρυπτε

    Niewysłowione skrywaj

    Keep deeply the top secret

    Το κρατουν φοβου

    Władaj nad strachem

    Fear ruling

    Το συμφερον θηρω

    Poluj na to co korzystne

    Pursue what is profitable

    Καιρον προσδεχου

    Akceptuj czas

    Accept due measure

    Εχθρας διαλυε

    Oddalaj się od wrogów

    Do away with enmities

    Γηρας προσδεχου

    Akceptuj starość

    Accept old age

    Επι ρωμη μη καυχω

    Nie chlub się siłą

    Do not boast in might

    Ευφημιαν ασκει

    Wyrabiaj dobrą sławę

    Exercise (religious) silence

    Απεχθειαν φευγε

    Uchodź przed nienawiścią

    Flee enmity

    Πλουτει δικαιως

    Bogać się sprawiedliwie

    Acquire wealth justly

    Δοξαν μη λειπε

    Nie porzucaj chwały

    Do not abandon honor

    Κακιαν μισει

    Gardź nieprawością

    Despise evil

    Κινδυνευε φρονιμως

    Ryzykuj roztropnie

    Venture into danger prudently

    Μανθανων μη καμνε

    Nie zamęczaj się nauką

    Do not tire of learning

    Φειδομενος μη λειπε

    Nie porzucaj oszczędności

    Do not stop to be thrifty

    Χρησμους θαυμαζε

    Podziwiaj wyrocznie

    Admire oracles

    Ους τρεφεις αγαπα

    Kochaj kogo wychowujesz

    Love whom you rear

    Αποντι μη μαχου

    Nie spieraj się z nieobecnym

    Do not oppose someone absent

    Πρεσβυτερον αιδου

    Szanuj starszych

    Respect the elder

    Νεωτερον διδασκε

    Nauczaj młodszych

    Teach a youngster

    Πλουτω απιστει

    Nie wierz w bogactwo

    Do not trust wealth

    Σεαυτον αιδου

    Szanuj siebie

    Respect yourself

    Μη αρχε υβριζειν

    Nie zaczynaj krzywdy

    Do not begin to be insolent

    Προγονους στεφανου

    Przynoś chwałę przodkom

    Crown your ancestors

    Θνησκε υπερ πατριδος

    Umrzyj za ojczyznę

    Die for your country

    Τω βιω μη αχθου

    Nie bądź niezadowolony z życia

    Do not be discontented by life

    Επι νεκρω μη γελα

    Nie śmiej się ze zmarłych

    Do not make fun of the dead

    Ατυχουντι συναχθου

    Dziel się nieszczęściem

    Share the load of the unfortunate

    Χαριζου αβλαβως

    Pomagaj nie szkodząc

    Gratify without harming

    Μη επι παντι λυπου

    Nikogo nie zasmucaj

    Greave for no one

    Εξ ευγενων γεννα

    Od szlachetnego zaczynaj

    Beget from noble routes

    Επαγγελου μηδενι

    Nie składaj obietnic

    Make promises to no one

    Φθιμενους μη αδικει

    Nie gniewaj zmarłych

    Do not wrong the dead

    Ευ πασχε ως θνητος

    Bądź zamożny jako śmiertelnik

    Be well off as a mortal

    Τυχη μη πιστευε

    Nie wierz szczęściu

    Do not trust fortune

    Παις ων κοσμιος ισθι

    Jako dziecko bądź stateczny

    As a child be well-behaved

    ηβων εγκρατης

    jako młodzieniec opanowany

    as a youth - self-disciplined

    μεσος δικαιος

    w wieku średnim sprawiedliwym

    as of middle-age - just

    πρεσβυτης ευλογος

    Jako starzec szczodry

    as an old man - sensible

    τελευτων αλυπος

    U końca bez smutku

    on reaching the end - without sorrow

    Nie przekazane przez Stobausa:

    Αγαθου πειθου

    Słuchaj dobrych

    Obey the virtuous

    Αδικα φευγε

     

    Avoid the unjust

    Μαρτυρει οσια

    Świadcz za tym, co miłe Bogom

    Testify what is right

    Ηδονης κρατει

    Panuj nad przyjemnością

    Control pleasure

    Χαριν αποδος

    Odwdzieczaj się

    Return a favour

    Συγγενεις ασκει

    Ćwicz swych krewnych

    Train your relatives

    Το δικαιον νεμε

    Rozdzielaj sprawiedliwość

    Administer justice

    Ομονοιαν ασκει

    Ćwicz zgodę

    Live in concordance

    Χρονωι πιστευε

    Wierz w czas

    Believe in time

    Λαβε προς ηδονην

    Bierz dla przyjemności

    Receive for the pleasure

    Προσκυνει το θειον

    Kłaniaj się Bogu

    Prostrate before the divine

    Χρω τωι συľφερντ

    Używaj współkorzystających

    Use the one who the same interests as you

    Ψευδος αισχυνου

    Wstydź się kłamać

    Be embarassed to lie